Polski odpowiednik słowa „widget”

Do Rady skierowano następujący list:

Jestem matematykiem i w pracy często wykorzystuję komputer. Od pewnego czasu próbuję znaleźć lub wymyślić polski odpowiednik angielskiego słowa „widget”, lecz bez powodzenia. Czy będę mógł otrzymać od Państwa radę lub podpowiedź w tej sprawie? Słowo „widget” bywa uznawane za zbitkę „window” i „gadget”, co sugeruje, że powstało w epoce komputerów, chociaż niektóre słowniki podają, że jest znacznie starsze. W interesującym mnie znaczeniu jest to program komputerowy spełniający jedną, użyteczną funkcję i graficznie reprezentowany przez niewielki (zazwyczaj) obiekt na ekranie. Widgety działają w ramach większego systemu, np. mogą to być elementy graficzne systemu operacyjnego lub (użycie ostatnio coraz częstsze) miniprogramy umieszczane na ekranowym pulpicie. Nazwa angielska odzwierciedla podstawowe cechy widgetów: są przydatne i poręczne (gadget) i działają jako tzw. okienka systemu operacyjnego. Szukałem polskiej wersji tego słowa w różnych miejscach, jednak wszędzie używana jest nazwa angielska. Proste spolszczenie (łydżet?) wygląda dosyć dziwnie. Zamierzam pomóc w spolszczeniu jednego z popularnych programów obsługujących widgety, ale nie chcę się przyczyniać do utrwalenia angielskiej nazwy, która w naszym języku brzmi nieładnie. Nie potrafię jednak znaleźć polskiego odpowiednika. Gadżet kojarzy się raczej z samodzielnym programem. Zastanawiałem się nad nazwą żartobliwą, jak „wihajster”, „dynks” czy „lufcik” (jako odmiana okienka), jednak żadna z tych nazw nie kojarzy się łatwo z widgetem. Wygląda na to, że „wihajster” przyjął się jako tłumaczenie „widget” w odniesieniu do urządzenia umieszczanego w niektórych rodzajach piwa w puszkach, lecz tam oznacza bardzo mały przedmiot przestrzenny, nie płaskie okienko.

Odpowiedział prof. Andrzej Jacek Blikle:

Adaptacja słowa widget wymaga dużej ostrożności – mamy w tej kwestii wiele wątpliwości. Proponowałbym przyjęcie słowa widget i zamiennie widżet czytane przez „w”, a nie przez „ł” (skoro WNT ustanowiło precedens), tak jak przyjęliśmy już gadget i gadżet.

2005 r.