Historia nazwy „czysta wódka”
Z łódzkiego sądu nadeszło do Rady pytanie o to, „czy określenia wódka czysta lub czysta wódka należy traktować jako pojęcia opisowe określanego produktu z punktu widzenia przeciętnego odbiorcy”, a także o to, od kiedy określenia te są w polszczyźnie używane. Sąd chciał się także dowiedzieć o to, czy mogą być one traktowane jako wyróżnik konkretnego producenta alkoholu. Na ten list odpowiedział przewodniczący RJP, prof. Andrzej Markowski:
[…] w kompetencji Rady leży jedynie określenie znaczenia wyrażenia wódka czysta (lub czysta wódka) i stwierdzenie, od kiedy takie połączenie wyrazowe jest używane w polszczyźnie.
Słowniki języka polskiego odnotowują połączenie wódka czysta od początków XX wieku. W I tomie „Słownika języka polskiego” pod red. Karłowicza, Kryńskiego i Niedźwiedzkiego (Warszawa 1900) w haśle czysty (s. 413) czytamy: „Wódka czysta (= nie zabarwiona, bez domieszek)”. W „Słowniku języka polskiego” pod red. W. Doroszewskiego w haśle czysty (t. I, s. 1190) znajdujemy połączenie czysta wódka z definicją „wódka nie zaprawiona, nie zabarwiona, niegatunkowa”. Podanie definicji świadczy o tym, że autorzy słownika potraktowali to określenie jako stałe połączenie o charakterze nazwy (zbliżone np. do terminu). Następnie w słowniku tym znajdujemy dwa cytaty z literatury pięknej XX wieku, zawierające to wyrażenie („Wypić duży kieliszek mocnej czystej wódki i przegryźć coś gorącego” — Kruczkowski; „Podszedł do bufetu i zażądał setkę czystej wódki” — Pytlakowski). W haśle wódka w tymże słowniku nie mamy wprawdzie wyodrębnionego połączenia czysta wódka, lecz w przytoczonym cytacie (z „Kalendarza przemysłu spożywczego” z roku 1954) czytamy: „Wódki czyste i gatunkowe są mieszaniną alkoholu etylowego i wody, ponadto wódki gatunkowe zawierają dodatki wpływające na smak i zapach napojów” (t. IX, s. 1251). Oprócz tego w podhaśle czysta (t. I, s. 1192) czytamy, że jest to „wódka czysta” i znajdujemy m.in. cytat z Tuwima: „Ostro urżnęliśmy się czystą, Władek i ja”.
Także najnowsze słowniki języka polskiego odnotowują połączenie wódka czysta i zawierają jego krótką definicję („Inny słownik języka polskiego” pod red. M. Bańki, Warszawa 2000: „wódka bez żadnych dodatków smakowych”; „Uniwersalny słownik języka polskiego” pod red. S. Dubisza, Warszawa 2003: „wódka niezaprawiona, niezabarwiona, bez dodatków smakowych”). Wynika więc z tego, że połączenie wódka czysta/czysta wódka jest co najmniej od stu lat traktowane jako określenie pewnego typu napoju alkoholowego, przeciwstawianego innego typu wódkom, przede wszystkim takim, które są określane jako gatunkowe lub kolorowe.
Prof. Zenon Leszczyński dodał, że w „Polskim słowniku pijackim” J. Tuwima jest określenie „czysta” na rodzaj wódki.
2002 r.