„De”, „vel” w nazwiskach
Kierownik USC w Łodzi przysłała do Rady następujący list:
Zwracam się z prośbą o wyjaśnienie kwestii poprawnej pisowni nazwisk podwójnych z łącznikiem „de” lub „vel”. Problem pojawił się w związku z oświadczeniem Pani […] złożonym wraz z dokumentami do ślubu, że po zawarciu związku małżeńskiego chciałaby do swojego nazwiska dołączyć nazwisko męża […]. Art. 25 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego daje każdemu z małżonków możliwość połączenia dotychczasowego swojego nazwiska z nazwiskiem drugiego małżonka. Jednakże nazwisko utworzone w wyniku połączenia nie może składać się z więcej niż 2 członów. Zdaniem prof. Józefa Litwina wyrażonym w Komentarzu do Prawa o aktach stanu cywilnego (Wydawnictwo Prawnicze 1961, s. 72) „Jeżeli w akcie urodzenia figuruje nazwisko podwójne z łącznikiem „vel”, nazwisko to w tej formie powinno być uważane za nazwisko prawne w całości, a redukcja do jednego z członów może nastąpić jedynie w drodze zmiany lub ustalenia nazwiska”. Dlatego w praktyce wśród kierowników USC panuje przekonanie, że nazwisk z łącznikiem „de” lub „vel” nie można dzielić przy oświadczeniach składanych przy ślubie o połączeniu nazwiska z nazwiskiem współmałżonka. Aby prawidłowo ocenić oświadczenie Pani […], proszę o opinię, czy nazwisko to należy traktować jako całość stanowiącą jeden człon, a wtedy można połączyć je z nazwiskiem męża, czy jest nazwiskiem składającym się z 2 członów, a zatem zgodnie z przepisami prawa można wybrać jeden człon swojego nazwiska i połączyć z nazwiskiem współmałżonka.
Opinię w tej sprawie przygotowała prof. Aleksandra Cieślikowa:
Dotychczas w Urzędach Stanu Cywilnego obowiązują przepisy prawne, do których Komentarz opracował prof. Józef Litwin. Przychylamy się do wyrażonej tam opinii. Nazwisk złożonych z dwóch członów połączonych elementem de lub vel nie należy dzielić. Stanowią one nierozerwalną całość wyróżniającą panią […]. Nie można dowolnie zmieniać nazwisk, a więc pani […] ma prawo dołączyć do noszonego nazwiska stanowiącego całość nazwisko męża i nazwisko jej będzie brzmieć: XXX de YYY.
2005 r.