Porady językowe

Publikujemy wybrane porady językowe udzielone przez Radę od roku 2001 na wnioski różnych instytucji publicznych i w odpowiedzi na prośby prywatne. Prosimy o zwrócenie uwagi na to, że Rada Języka Polskiego nie jest poradnią językową, dlatego nie odpowiadamy na pytania dotyczące poprawności językowej (pisownia, odmiana, składnia, znaczenie wyrazów itp.), zwłaszcza wówczas, gdy odpowiedź na nie można znaleźć w ogólnie dostępnych publikacjach (zob. ich listę TU). Zachęcamy do korzystania z usług poradni językowych.

Prosimy o zwrócenie uwagi także na to, że pisownia niektórych wyrazów i wyrażeń może być niezgodna z obowiązującymi obecnie przepisami ortograficznymi.

 

„100 gram” czy „100 gramów”?
„80-lecie” czy „80. lecie”?
„Adiuwant” czy „adjuwant”?
„Audyt” czy „audit”?
„Audyt” czy „audit”?
„Audyt” czy „audit”?
Akcent logiczny w zdaniu
Akcentowanie wyrazów „nauka”, „polityka”, „muzyka”, „opera”, „technikum”, „politechnika”, „fabuła”, „fantastyka”, „prezydent”
Algezjologia
Anglojęzyczne komunikaty na polskich stronach internetowych
Apel o reformę ortografii
„Bazylika” – duża czy mała litera?
„Biegnąłem” czy „biegłem”?
„Big Mac” czy „big mac”?
„Cartridge”, „kartrydż” czy „kartridż”?
„Chrzestniak” czy „chrześniak”? Wyrazy pochodne do rzeczownika „chrzest”
„Club Konsulów” czy „Klub Konsuli”?
Czasowniki gwarowe „kidać”, „okidać”, „nakidać”, „wygartać”
Cząstka „ponad-”
Częste błędy językowe
Czy istnieje wyraz „łakny”?
Czy odmieniać nazwiska?
Czy wyraz „zajebisty” to wulgaryzm?
Dawno tutaj nie byłem
„De”, „vel” w nazwiskach
Długie nazwy obiektów w przestrzeni miejskiej
Dopełniacz liczby mnogiej rzeczownika „czynsz”
Dopełniacz liczby mnogiej rzeczownika „odsetki”
Dopełniacz nazwy miasta „Spisz”
Dopełniacz przymiotnika „pięćsetletni”
Dopełniacz rzeczownika „baner”
Dopełniacz rzeczownika „kwazar”
Dzielenie tekstu a tytuł naukowy
Dzielenie wyrazów przy przenoszeniu
Ekspertyza dotycząca stosowania wielkich i małych liter w nazwach UE
Etymologia frazeologizmu „łaknąć jak kania dżdżu”
Etymologia i konotacje rzeczownika „palant”
Etymologia i ortografia słowa „bukfel”
Etymologia pewnego wulgaryzmu
Etymologia słowa „powinien”
Etymologia słów „narzeczony” i „narzekać”
„Fax” czy „faks”?
„Fiński” czy „finlandzki”?
Forma „Email” na tablicy rejestracyjnej
Forma „Jehu” na tablicach rejestracyjnych
Forma mianownikowa nazwiska „Konopelków”
Forma nazwy geograficznej „Taszkent” czy „Taszkient”
Forma żeńska rzeczownika „marynarz”
Formy „byłom”, „byłoś”
Formy imion typu „Kaziu”
Formy nazwisk odmężowskich
„Franczyzna” a „franczyza” 
Frazeologizm „na czarno”
„Galeria Foksal” czy „galeria Foksal”?
Granice nazwy własnej
Historia i znaczenie nazwy „czysta wódka”
Holandia a Niderlandy
„Hot dog” czy „hot-dog”?
Ile jest słów w języku polskim?
Imiona a płeć
Imiona z członem „junior”
„Inicjalizacja” i „inicjacja” jako terminy informatyczne
„Internet” czy „internet”?
„Internet” czy „internet”?
Interpretacja tekstów prawnych
Interpunkcja liczebników porządkowych; pisownia i odmiana nazwy „umowa-zlecenie”
Interpunkcja w nazwach powiatów
Interpunkcja w nazwiskach z łącznikiem
Interpunkcja w spisach osób
Interpunkcja w zapisie liczb dziesiętnych
Interpunkcja w zwrotach powitalnych
Jak zapisywać nazwy ukraińskie?
Jednostki z różnych systemów miar w tekście
Język komentatorów sportowych
Kategoria rodzaju w języku polskim
„Klienci”, „agenci” i „klienty”, „agenty” jako terminy informatyczne
Kłamać (kogoś)
Kobieta wykonująca zawód sędziego
Kodyfikacja anglojęzycznych terminów sportowych
Kodyfikacja normy
Końcówka „-ski” w żeńskim nazwisku
„Koziołek Matołek” czy „Koziołek-Matołek”?
Królowa Jadwiga czy król Jadwiga?
Kwestie normatywne w ortografii i fonetyce
Liczba mnoga rzeczownika „forum”
Liczba mnoga rzeczownika „logo”
Liczba podwójna
Liczebnik po słowie „numer”
„Life Planner” jako nazwa własna
Litera „ß” w nazwisku Polki
Litera „v”, rzeczownik „szadź”
„Losowania będą się odbywały” czy „losowania odbędą się”?
„Maneki neko” i „japoński kot powitalny”
Market a sklep
„Market” a „sklep”
Menedżer, menadżer
Męski odpowiednik słowa „hostessa”
„Mieć” a „posiadać”
„Mieszkać na Hucie” czy „mieszkać w Hucie”?
Mieszkaniec Góry Kalwarii
Mieszkaniec miasta Akola
Mieszkaniec Szczecinka
„Mobbingowanie” czy „mobbowanie”?
„Multipak” czy „wielopak”
Nazwa „chirurg drzew”
Nazwa „Kodeks etyczny (etyki) fotografii przyrodniczej”
Nazwa „Orange” w świetle ustawy o języku polskim
Nazwa „ratownik przedmedyczny”
Nazwa „Sea Towers” w świetle ustawy o języku polskim
Nazwa „skautiada”
Nazwa „Tour de Pologne” w świetle ustawy o języku polskim
Nazwa „ulica Rosiana”
Nazwa „ulica Takata” w świetle ustawy o języku polskim
Nazwa „Zespół ds. Public Relations” w świetle ustawy o języku polskim
Nazwa gabinetu stomatologicznego „Perfect Smile” w świetle ustawy o języku polskim
Nazwa grupy leków: „tiazolidynediony” czy „tiazolidinediony”?
Nazwa kierunku studiów „zarządzanie eventami”
Nazwa mieszkańca Kataru
Nazwa mieszkańca Moniek
Nazwa mieszkańca Środy
Nazwa modlitwy „Zdrowaś Mario” czy „Zdrowaś Maryjo”
Nazwa osoby jeżdżącej na hulajnodze („hulajnogista”)
Nazwa polskiej waluty 
Nazwa pomnika „Poległym i Pomordowanym na Wschodzie”
Nazwa programu telewizyjnego „Teleexpress” nazwą „Teleekspres”
Nazwa ulicy „Belfer”
Nazwa ulicy tożsama z nazwą miejscowości
Nazwa wędliny „Szynek”
Nazwiska dwuczłonowe
Nazwiska odmężowskie kobiet zakończone na „-owa”
Nazwiska żeńskie na „-ski”, „-cki”
Nazwisko „Alexiewicz”
Nazwisko „Blessing”
Nazwisko „Cirenzi”
Nazwisko „Fiutek”
Nazwisko „Itert”
Nazwisko „Klonowic”
Nazwisko „Kossacki von Lüttwitz”
Nazwisko „Zamoyski”/„Zamojski”
Nazwisko odmężowskie od formy „Semow”
Nazwy „Kurpie” i „Kurpiowszczyzna”
Nazwy „pocket seller” i „pocket collector” w świetle ustawy o języku polskim
Nazwy kosmetyków „Cool Wind”, „Dry Wind”
Nazwy miejscowe i Nowa Wieś Spiska
Nazwy mieszkańca Warszawy („warszawiak”, „warszawianin”)
Nazwy mieszkańca Woli Zaradzyńskiej
Nazwy teatrów: „teatr Kwadrat” czy „Teatr Kwadrat”?
Nazwy towarów utworzonych od nazw własnych
Nazwy witryn internetowych a ich adresy
Nazwy zlodowaceń i interglacjałów
Nazwy związane z rodzajami papierosów „ligths”, „super lights”, „minima fresh”, „menthol”
„Na Nowej Hucie” czy „w Nowej Hucie”?
„Na politechnice” czy „w politechnice”?
Negatywne konotacje nazwy „ulica Wolfów”
Neologizm „Czararoma”
Neologizm „dyskfalfart”
Neologizmy „getra” i „druhowieństwo”
„Nieklejony” czy „nie klejony”?
Nienauczyciel
„Nieopodal” czy „nie opodal”?
„Niezaleganie” czy „nie zaleganie”?
„Nordycki” czy „nordyjski”? Liczba pojedyncza rzeczownika „runy”
Norma PN-ISO 9:2000 a transliteracja
Obce nazwy polskich miast w mediach
Obcojęzyczne skrótowce i ich polskie odpowiedniki
Obraźliwość określenia „byle ciura”
Obraźliwość słów „decywilizacyjny”, „haniebny”, „ośmieszający”
„Obrona” a „obronność”
Ocena językowa wyrażeń „registratura biurowa” i „wykumane gadżety dla travelersów”
„Od jednej do pięciu ton” czy „od jednej tony do pięciu ton”?
Odmiana czasownika „wszcząć”
Odmiana daty rocznej
Odmiana i ortografia nazwy „meskal”
Odmiana imienia „Chone”
Odmiana imienia „Marija”
Odmiana imienia i nazwiska „Ozzy Osbourne”
Odmiana nazw typu „miasto Kraków”
Odmiana nazw własnych „Aszur” i „Kanisz”
Odmiana nazwisk hiszpańskich („Zapatero”, „Franco”)
Odmiana nazwisk typu „Cyzio”, „Puzio”
Odmiana nazwisk włoskich
Odmiana nazwiska „Aniśko”
Odmiana nazwiska „Branica”
Odmiana nazwiska „Gwiazda”
Odmiana nazwiska „Janc”
Odmiana nazwiska „Krężel”
Odmiana nazwiska „Pióro”
Odmiana nazwiska „Rex”
Odmiana nazwiska „Siek”
Odmiana nazwy miejscowości „Chyże”
Odmiana nazwy miejscowości „Tupadły”
Odmiana nazwy waluty euro
Odmiana nazwy własnej „Ałmaty”
Odmiana rzeczownika „event”
Odmiana rzeczownika „SMS”
Odmiana rzeczownika „styl”
Odmiana skrótowca PZMot
Odmiana skrótowca GKKFiT
Odmiana terminu informatycznego „agent”
Odmiana zapożyczeń
Odpis a kopia
Odpowiednik angielskiego słowa „suggestibility”
Ogłoszenia w języku angielskim w świetle ustawy o języku polskim
„Optometrysta” czy „optometra”?
„Orient” czy „orient”; „Salon Warszawski”, „Salon warszawski” czy „salon warszawski”
Ortografia internetowych nicków
Ortografia nazw „Hrvatska” i „Chorwacja”
Ortografia nazw historycznych typu „cesarstwo rzymskie”
Ortografia nazw studiów podyplomowych
Ortografia nazwy „Aleksandryjczyk”
Ortografia nazwy „Katechizm Kościoła Katolickiego”
Ortografia nazwy „powiat nakielski”
Ortografia nazwy „powiat poznański”
Ortografia nazwy „Prezes Rady Ministrów”
Ortografia obcojęzycznych tytułów dzieł
Ortografia przymiotnika „karnoskarbowy”
Ortografia rzeczownika „spółka”
Ortografia rzeczownika „ziemia” w nazwach typu „ziemia lubuska”
Ortografia skrótu „nr”
Ortografia słowa „I(i)nternet”
Ortografia słowa „wszech-Polak”/„wszechpolak”
Ortografia słownictwa religijnego
Ortografia wyrazów „Kościół”/„kościół”, „Bóg”/„bóg”, „Żyd”/„żyd”
Ortografia wyrażenia „sprawiedliwy handel”
Ortografia zapożyczenia „cornflakesy”
„Patogenu” czy „patogena”?
„Piekarstwo” czy „piekarnictwo”?
Pisownia „match play”
Pisownia „nie” z imiesłowami przymiotnikowymi w nazwach własnych
Pisownia form grzecznościowych zaimków typu „ja”, „mnie”, „nasz”, „mój”
Pisownia formy „siedemdziesięcio − chyba − letni”
Pisownia i odmiana nazwy „Pjongczang”
Pisownia i odmiana skrótowców
Pisownia i znaczenie wyrazu „gżegżółka”
Pisownia inicjałów
Pisownia liczebników wieloczłonowych
Pisownia łączna lub rozdzielna wyrazu „niesklasyfikowane”
Pisownia marek samochodów
Pisownia nazw programów rządowych
Pisownia nazw samochodów
Pisownia nazw ukraińskich
Pisownia nazw województw i nazw instytucji
Pisownia nazwisk na koszulkach polskich sportowców
Pisownia nazwy „powiat koszaliński”
Pisownia nazwy „Powszechna Deklaracja Praw Człowieka”
Pisownia nazwy „Skarb Państwa”
Pisownia nazwy „wielki książę litewski”
Pisownia neologizmu „brexit”
Pisownia rzeczownika „kosmos”
Pisownia tytułu godnościowego „kardynał”
Pisownia tytułu godnościowego („Stefan kardynał Wyszyński”)
Pisownia wyrazów „przewodnictwo”, „prezydencja”
Pisownia wyrazu „numer” w nazwach szkół
Pisownia z przedrostkiem „nie-” („niestudent”)
„Pod adresem” i „na adres”
„Podgłosić” czy „podgłośnić”?
„Poindustrialny” czy „postindustrialny”?
Polska transkrypcja nazw geograficznych „Ras asz-Szajtan” i „Xinjiang”
Polski odpowiednik nazwy „help desk”
Polski odpowiednik słowa „widget”
Polski odpowiednik terminu informatycznego „debugging”
Polski odpowiednik wyrazu „coaching”
Polskie i niemieckie nazwy ulic w Karlinie
Polskie lub obce nazwy stanowisk w umowach o pracę
Polskie nazwy obcych miast
Polskie odpowiedniki słów „stalking”, „mobbing” i „bulling”
„Ponaddwugodzinny” czy „ponad dwugodzinny”?
Poprawność form „coś pisze” i „recepcjonistka”
Poprawność form „insulina szybko działająca” i „insulina szybkodziałająca”
Poprawność formy „olimpizm”
Poprawność formy „swetr”
Poprawność nazw „ul. gen. Stefana „Grota” Roweckiego” i „ul. gen. Tadeusza „Bora” Komorowskiego”
Poprawność nazw „ul. Tadeusza Kościuszki”, „ul. T. Kościuszki”, „ul. Kościuszki”
Poprawność nazwy „cool-tura”
Poprawność nazwy „Polskie Towarzystwo Kardio- i torakochirurgów”
Poprawność nazwy „Przysmak świętokrzyski snack do smażenia”
Poprawność nazwy „Teatr Muzyczny Capitol”
Poprawność nazwy „ulica Orla”
Poprawność terminów chemicznych („miltiplet”, „ditlenek węgla”, „monotlenek diwodoru”)
Poprawność terminu „bazodanowy”
Poprawność terminu medycznego „aterotromboza”
Poprawność wyrażenia „tu pisze”
Poprawność wyrażeń „deklaracja na podatek”, „formularz na podatek”
Poprawność zdań z podmiotem szeregowym i spójnikami rozłącznymi
Posługiwanie się w mediach nazwiskami bez imion
„Poszłem” czy „poszedłem?
„Poziomica” czy „poziomnica”?
„Prereferendum” czy „prareferendum”?
Przecinek a imiesłowy przysłówkowe
Przecinek przed spójnikiem „bądź”
Przedpiszca, przedpiśćca
Przedrostki „ekstra-”, „wice-”; „extra puszystość” jako nazwa własna
Przedrostki „trzy-” i „trój-”
Przyimki a nazwy państw
Przymiotnik „budapesztański”
Przymiotnik od nazwy „Dzierążnia”
Przymiotnik od nazwy „SMS”
Przymiotnik od nazwy „Zabrze”
Przymiotnik od nazwy miasta Kańczuga
Przymiotnik od nazwy węgierskiego miasta Miszkolc
Przymiotnik od rzeczownika „solarium”
Przymiotnik od rzeczownika „tartak”
Przymiotnik od rzeczownika „wolontariat”
Przymiotnik od skrótowca PR
Przymiotniki „studyjny” i „studialny”
Przymiotniki od nazw miejscowości
Przywoływanie ustaw i rozporządzeń
„Psy przewodniki” czy „psy przewodnicy”?
„Rada miasta Gdańska” czy „Rada miasta Gdańsk”?
Rodzaj gramatyczny w polszczyźnie
Rozszerzenie się znaczenia rzeczownika „nostalgia”
Rozwój semantyczny zapożyczenia „leasing”
Różnice między myślnikiem, półpauzą a łącznikiem
óżnice między wyrazami „przeciwpróchniczy” i „przeciwpróchnicowy”
„Rzanna” i „Burża” − odmiana nazwisk
Rzeczownik „forum” w liczbie mnogiej
Rzeczownik „lockdown”
Rzeczownik „tabor”
Rzeczownik obcy „outsourcing” w świetle ustawy o języku polskim
„Seksiatria” czy „seksjatria”?
Składnia liczebników
Składnia liczebników
Składnia w wyliczeniach
Składnia wyrażenia „jeden lub więcej”
Składnia wyrażenia „za około”
Skrót „c/a”
Skrót „sp. z o.o.”
Skrót „z dn.”
Skrót nazwy „Grupa Modlitwy Ojca Pio”
Skrót nazwy „Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej”
Skrót od nazwy „spółka akcyjna”
Skrót wyrazu „kilobajt”
Skrótowce w tekstach prawnych
Skrótowiec P.T.
Skróty nazw miesięcy
Skróty typu „św.”, „gen.”, „prof.” w nazwach ulic
Slogan reklamowy „Starzenie się w twoim typie”
„Słowo” a „wyraz”
„Smykolandia” jako nazwa przedszkola
„Sobór Watykański II” czy „II Sobór Watykański”?
Spacje w oznaczeniach miar
Spolszczenie terminu „peak expiratory flow meter”
Spolszczenie terminu informatycznego „unicode”
Spolszczenie wyrazu „e-mail”
„Sprawozdawca” czy „sprawozdawczyni”
„Standard” czy „standart”?
„Stopnie ochrony zapewnianej przez obudowy” czy „Stopnie ochrony zapewniane przez obudowy”?
„Szybko schnący” czy „szybkoschnący”
Szyk zdania z zaimkiem „który”
Termin „autentykacja”
Termin informatyczny „sanityzacja”
Termin informatyczny „wsad”
Terminy „archiwizacja” i „archiwalizacja”
Terminy „implementacja” i „aplikatywność”
Tłumaczenie imion ukraińskich
Tłumaczenie nazwy „European Union Institute for Security Studies”
Tłumaczenie nazwy „Fresh energy”
Transkrypcja ukraińskiego nazwiska „Mierzyński”
Transliteracja nazwisk mongolskich
(Tu) pisze
„Tych” czy „Tychów”?
Ulica „3 Maja” czy „3-go Maja”?
Ulica gen. Wilhelma Orlika-Rückemanna
„Uprzednio” w tekstach prawnych
„Urząd Miasta Ostrowi Mazowieckiej” czy „Urząd Miasta w Ostrowi Mazowieckiej”?
Użycie dłuższych form zaimków „mnie”, „tobie”, „jemu”
Użycie wielkiej litery ze względów grzecznościowych 
Użycie wyrazu „niejaki”
vel 
„W” i „we” na świadectwach szkolnych
„Wielka Brytania” czy „Zjednoczone Królestwo”
Wielka czy mała litera w nazwach województw
Wielka litera w tabelach
Wielkie i małe litery w tekstach UE
Wielkie litery w nazwach „Sejm” i „Senat”, „Rzecznik”, „Konstytucja”
Wielkie litery w nazwach własnych (nazwa konferencji naukowej)
„Woda perfumowana” czy „woda perfumowa”?
Wniosek a formularz
„Wszcząć” w czasie przyszłym
„Wszech czasów” czy „wszechczasów”?
Wulgarność słowa „zajebisty”
Wymagania składniowe czasownika „nanosić”
Wymowa litery „G”
Wymowa nazwy „Škoda”
Wymowa nazwy stacji metra „Plac Wilsona”
Wymowa skrótowca „GPS”
Wyraz „globalizacja” w słownikach języka polskiego
Wyrażenia „osoba niepełnosprawna” i „osoba z niepełnosprawnością”
Wyrażenie „dwa końce włosa”
Wyrażenie przyimkowe „do Ukrainy”
„Zachodnio-Pomorski” czy „zachodniopomorski”?
Zanik wołacza
Zapis „ß” w dokumentach
Zapis dat
Zapis dat
Zapis dwuczłonowych nazwisk kobiet
Zapis liczebników porządkowych
Zapis nazw obiektów miejskich ze słowem „rynek”
Zapis nazw poleceń komputerowych
Zapis nazw polskich miast
Zapis nazwisk dwuczłonowych
Zapis nazwisk obywateli Rosji i Białorusi pochodzenia polskiego
Zapis nazwy „bóg Słońce”/„bóg-Słońce”
Zapis nazwy „ogród Saski”
Zapis nazwy grupy krwi
Zapis nazwy miasta „Wittenberga”
Zapis nazwy parku
Zapis przymiotnika „sejmowy” w nazwach komisji sejmowych
Zapis skrótu od nazwy „spółka akcyjna”
Zapis słowa „e-sport”
Zapis tytułów dzieł muzycznych
Zasady polskiego słowotwórstwa
Zmiana pisowni nazwiska z „Damse” na „Damsé”
Znaczenia i użycie przymiotnika „wirtualny”
Znaczenie i etymologia rzeczownika „bździągwa”
Znaczenie przymiotnika „inteligentny”
Znaczenie rzeczownika „demoralizacja”
Znaczenie rzeczownika „edycja”
Znaczenie rzeczownika „obelisk”
Znaczenie rzeczownika „samooszukiwanie”
Znaczenie rzeczownika „sędzina”
Znaczenie rzeczownika „surowiec”
Znaczenie rzeczownika „upust”
Znaczenie słowa „esej”
Znaczenie słowa „fibrilizacja”
Znaczenie słowa „fifraczki”
Znaczenie słowa „haker”
Znaczenie terminu „usługa podstawowa”
Znaczenie wyrazu „nic”
Znaczenie wyrażenia „od 100 do 300”
Znaczenie wyrażenia „od 100 do 300”
Znaczenie wyrażenie „nie wcześniej niż” w kontekście prawnym
Znaki diakrytyczne w polskich tekstach w świetle ustawy o języku polskim
Związek zgody czy rządu w połączeniach typu „rzeka Warta”
Zwierzęta jako „atrakcja turystyczna”
Żeńska forma nazwiska „Mazany”