„Rada miasta Gdańska” czy „Rada miasta Gdańsk”?

Przewodniczący zarządu osiedla Brzeźno spytał, które konstrukcje są poprawne: czy statut miasta Gdańska, Rada miasta Gdańska, prezydent miasta Gdańska, Rada Osiedla Brzeźna, Zarząd Osiedla Brzeźna czy: statut miasta Gdańsk, Rada miasta Gdańsk, prezydent miasta Gdańsk, Rada Osiedla Brzeźno, Zarząd Osiedla Brzeźno. Odpowiedział przewodniczący Rady, prof. Andrzej Markowski:

[…] połączenie rzeczownika miasto z nazwą tego miasta powinno pozostawać w związku zgody, to znaczy powinny się odmieniać oba człony takiego połączenia. Powiemy więc: statut miasta Gdańska, Rada miasta Gdańska, prezydent miasta Gdańska itd. Pamiętamy fragment wiersza Antoniego Słonimskiego: „Ogłaszam alarm dla miasta Warszawy” (nie: „dla miasta Warszawa”) i powiedzenie z wiersza Jana Brzechwy: „bo w mieście Łodzi to nie uchodzi” (nie: „bo w mieście Łódź”). Inne zasady obowiązują wtedy, gdy pierwszym członem są rzeczowniki osiedle, wieś, powiat, gmina, a także kino, hala itp. Wyrazy te tworzą z nazwą własną, która po nich następuje, związek rządu, co oznacza, że przy odmianie przez przypadki nazwa własna pozostaje w formie mianownikowej, czyli: Rada Osiedla Brzeźno, Zarząd Osiedla Brzeźno, do wsi Wólka, w powiecie Grodzisk, w gminie Sępolno, w kinie „Wisła”, w hali „Wola” itd. Jak więc widać, połączenie zawierające wyraz miasto jest pod tym względem wyjątkowe, a tłumaczy się to wieloletnią tradycją. Ostatnio tradycja ta jest coraz częściej naruszana, nie zyskało to jednak jak dotąd aprobaty normatywnej. Sprawą tą zajmie się najprawdopodobniej Komisja Ortograficzno-Onomastyczna Rady Języka Polskiego. Jeśli następnie cała Rada zatwierdziłaby jakieś zmiany w tym zakresie, z pewnością o tym poinformujemy.

2003 r.